Türk Vergi Sistemi 1 Konu Özeti

Konu Eylül 30, 2009 tarihinde tarafından  
3.Sınıf Ders Notları, AÖF Ders Notları kategorisine eklenmiştir.

Türk Vergi Sistemi 1 Konu Özeti


Gelir Vergisi Kanununa göre, gelirin gerçeklik özelliği muhaseben denetimini gerekli kılar.
Vergi borcunun meydana gelebilmesi için gereklin olanlar: Vergiyi koyan bir kanunun bulunması. Bütçe kanunu ile izin verilmesi. Vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi. Verginin tarh edilmesi.
Kanunda özeln olarak sayılan ticari kazançlar: Maden ocağı işletilmesi. Coberlik faaliyetleri. Özel okul işletilmesi. Gayrimenkul alım satım işiyle sürekli uğraşılması.
n Bir vergilendirme döneminde dönem sonu öz sermayesi 40 milyar, dönem başı öz sermayesi 25 milyar olan 1.sınıf tüccar A’nın aynı dönemde işletmeden çektiği değer, 6 milyar ve işletmeye eklediği değer 4 milyar olduğuna göre A’nın ticari kazancı17 milyardır. 40-25=15, 15-4=11, 11+6=17
Dönem başı mal mevcudu 3,n dönem içi mal alışları2, kira tel ve aydınlatma gideri 1, dönem sonu mal mevcudu 4, dönem içi yapılan satışlar 3 milyardır. Bu bilgilere göre 2.sınıf tüccar B’ nin ticari kazancı1 milyardır. gider:3+2+1=6, gelir: 3+4=7,
7- 6=1
n 1.sınıf tüccar A’nın işyeri aydınlatma, ısıtma,tel ve işçilik giderleri 4, işçiler için ödenen sigorta primleri 1 milyar, demirbaşamortismanları500 milyon, işyeri emlak vergisi 500 milyon ve ödemiş olduğu para cezaları500 milyon olduğuna göre tüccar A’nın hasılattan indireceği gider 6 milyardır. 4+1+0,5+0,5=6 , ceza inmez.
Dar mükellefiyete tabi ve kara ulaştırman işleriyle uğraşan mükellefin 1999 yılında elde ettiği hasılat 50 milyar olduğuna göre mükellefin vergiye tabi geliri 6 milyardır. 50*%12=6 milyar.
Serbestn meslek kazancı elde edenler yatırım indiriminden yararlanamaz.
Eskişehirn organize sanayi bölgesinde 1999 yılında 60 milyar tutarında yatırımı gerçekleştiren 1.sınıf tüccar A’nın yararlanacağı yatırım indirimi 60 milyardır.
Zirai kazancın tespitinde gider olarak indirilenler: İşletmeyle ilgilin ilama dayalı tazminatlar. İşçilerin yemek ve tedavi giderleri. Tohum ve gübre giderleri. Kira giderleri
Serbest meslek faaliyetinde bulunan kolektifn şirketin geliri “serbest meslek kazancı” gelir unsurunun kapsamına girer.
n Biletle girilen yerlerde, faaliyette bulunan dar mükellefin safi serbest meslek kazancı: Hasılattan resimler çıkarıldıktan sonra elde edilen tutarın yarısıdır.
Serbest meslek faaliyetinin özellikleri: Faaliyetin bağımsız olması. Şahsin sorumluluk altında yapılması. Uzmanlığa dayanması. Faaliyetin sürekli olması.
TBMM üyelerine faaliyetleri dolayısıyla ödenen para ve benzeri menfaatlern kazanç türlerinden ücret içinde vergilendirilir.
Yıllık özel indirimn tutarı113 400 000 TL olarak kabul edildiğinde, çalışma gücünün %80’ini yitirmiş olan hizmet erbabının yararlanacağı sakatlık indirimi 113400000*8=907200000 TL dir.
Gayrimenkul sermaye iradının tespitinde gider olarak indirilenler:n Aydınlatma ve ısıtma giderleri. İdare giderleri. Sigorta giderleri. Kiralanan mallar için ödenen vergi, resim ve harçlar.

1999 yılında satın alınann bir gayrimenkul yıllık 1 milyar TL’ye kiraya verilmiştir. Herhangi bir kira takdiri yapılmamış olan bu binanın vergi değeri 40 milyar TL’ sı olduğuna göre 1999 yılı emsal kira bedeli 2 milyardır. 40*%5=2
Menkul sermaye iradı olann gelirler: Hisse senetlerinin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen gelirler. Mevduat faizi. Hisse senetleri kar payı. İştirak paylarından doğan kazançlar.
Mükellef A 1999 yılında B anonim şirketinden 30 milyar TL karn payı elde ettiğine göre mükellefin vergi alacağı6 milyardır. 30*1/5=6
n Ferdi bir işletmenin kanuni mirasçılara devrinden doğan kazançlar vergilendirilmeyecek değer artış kazancıdır.
Değer artış kazançlarınınn tespitinde maliyet bedeli bilinmiyorsa maliyet bedeli yerine takdir komisyonlarınca belirlenecek bedel esas alınır.
Hilafına hüküm olmadıkçan gelir vergisi, mükellefin veya vergi sorumlusunun Beyan işlemi üzerine tarh olunur.
Gelirden yapılacak mahsup ve indirimler: Geçmiş yıl zararları.n Özel indirim. Sakatlık indirimi. Yabancı ülkelerde ödenen vergiler
n Kaynakta kesintiye tabi tutulan vergiler, vergi sorumlusu tarafından vergi dairesine ödenir.
Münferit beyanname, kazanç ve iratların iktisapn tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde verilmelidir.
Müteşebbisin işen başladığı zaman işletmeye koyduğu ekonomik değerlerin toplamına sermaye denir.
Basit usule tabi olan mükelleflerin defter tutma zorunlulukları yoktur.n
Dönem sonu öz sermayesi 30 milyar TL, dönem başı öz sermayesi 25 milyar TLn olan çiftçi A’nın işletmeden çektiği değer 2 milyar TL, işletmeye eklediği değer ise 3 milyar TL dir. Buna göre çiftçi A nın zirai kazancı4 milyardır. 30-25=5, 5+2=7,
7- 3=4
Konser veren müzik sanatçılarının, gümrükn komisyoncularının, serbest meslek faaliyetinde bulunan kolektif şirket ortaklarının, dava vekillerinin kazancı Serbest meslek kazancıdır.
Ücretinn safi tutarının belirlenmesinde indirilecek giderler: Kamu kuruluşları için yapılan yasal kesintiler, emekli sandıklarına yapılan ödemeler, şahıs sigortası primleri, özel indirim
Başka bir geliri olmayan mükellef A 1999 yılından bir gayri menkulünü mesken olarak kiraya vermiş ve yıllık 3 240 000 000 TL kira geliri elde etmiştir. Buna göre, götürü gider indiriminden yararlanan mükellefin vergiye tabi kazancı2 250 000 000 TL dir. (İstisna tutarı240 000 000 TL olarak uygulanacaktır.) 3 240-240=3000 , 3000*%25=750, 3000-750= 2 250
Alacakn faizi menkul sermaye iradıdır.
Ücret,mevduat faizi, konut kirası, tahviln faizi vergi kesintisine tabidir. İşyeri kirası vergi kesintisine tabi değildir.
Tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçekn durumu yansıtmadığına dair delil bulunursa vergi Res’en tarh yöntemi kullanılarak tarh edilir.
1999 yılında yalnız gayrimenkul sermaye iradın elde eden mükellefler, beyannamelerini Ocak ayında vermek zorundadırlar.

Türkiye’de vergi beyannamelerinin ancak %4-5 inin denetimn elemanlarınca incelenip diğer mükelleflerin denetlenememesinin en önemli nedeni denetim elemanlarının yeterli bilgi düzeyine sahip olmamalarıdır.
Gelirn vergisi mükellefleri ile sermaye şirketleri her yıl Mayıs ayının sonuna kadar vergi tarhına esas olan kazançları ile bunlara isabet eden vergi tutarlarını gösteren levhayı merkezlerine veya şubelerine asmak zorundadırlar.
Halktann katılım belgeleri karşılığında toplanacak paralarla, belge sahipleri adına riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre menkul kıymet yatırım portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığı olarak tanımlanan menkul kıymetler yatırım fonları Bankalar tarafından kurulabilir.
Yalnızn ortaklarıyla iş yapan bir tüketim kooperatifinin gıda ve giyecek iş hacmi 5 milyar TL; genel iş hacmi 10 milyar TL ve dönem sonu safi kazancı2 milyar ise kooperatifin vergiye tabi kazancı 1 milyar TL’dir 5/10* 2=1 risturn istisnasıdır.
2-1=1 milyar vergiye tabi kazançtır. Risturn istisnası= (Ortaklarla iş hacmi/Genel iş hacmi) * Dönem sonu safi kazanç
Kurumunn tesis edilmesi veya yeni bir şube açılması nedeniyle ve karşılığında maddi bir kıymet elde edilmeden yapılan ve kurumlar vergisinde matrahın saptanmasında indirimi kabul edilen gider ilk tesis ve örgüt gideridir.
Kurumlar vergisin kanununa göre indirilebilecek giderlerden biri Faizsiz kredi verenlere ödenen kar paylarıdır.
İnfisah, iflastan başka bir nedenden kaynaklanmışsan tasfiyenin başlangıç tarihi infisahın Ticaret siciline tescil ettirildiği tarihtir. İflas varsa ticaret mahkemesinde iflasın açılma tarihidir.
Özeln hesap dönemi 1 Ekim 1998-30 Eylül 1999 tarihleri arasında olan bir kurum, kurumlar vergisi beyannamesini hesap döneminin kapandığı ayı izleyen 4.ay içinde vermek zorundadır. Ocak 2000
Doğal afetler nedeniyle inşa edilen binalardan geçici muafiyet 10 yıl süreyle uygulanır.
Motorlu Taşıtlar vergisi,n taşıtların kayıt ve tescilin yapıldığı vergi dairesince her yılın Ocak ayı başında yıllık olarak tahakkuk ettirilir.
Veraset yoluyla intikallerden ölüm Türkiye’de
meydana gelmiş ve mükellefler de Türkiye’de
meydana gelmiş ve mükellefler de Türkiye’de bulunuyorlarsa, Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi 4 ay içinde verilmelidir. Mükellef yabancı ülkede ise 6 ay içinde verilmelidir.
Katma değer vergisinde matraha dahil edilenler: Yükleme ven boşaltma giderleri. Faiz. Sigorta giderleri. Vade farkı.
Bir takvim yılın içinde ayrı ayrı işlemlerle hem vergi ziyaına neden olan hem de usulsüzlük suçu işleyen mükellefe her iki suç için ayrı ayrı ceza kesilir.
1.1.1999n tarihinden itibaren işlenen bir vergi suçu ile vergi kaybına sebebiyet verilirse Vergi ziyaı cezası uygulanır.
Temyiz davalarında Danıştay bir üst derecen mahkemesi olarak görevlidir.
Vergiye müteallik hesaplarda veyan vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması halinde Düzeltmeye başvurulur.
Borçlu belirlin sürede teminat göstermemiş olursa, Borçludan teminat istenmesini gerektiren durumlar varsa, Borçlunun ikametgahı bilinmiyorsa, Borçlu kaçmışsa ihtiyati hacze gidilemez.
Gelir Vergisi Kanununun ikametgahı Türkiye’de bulunanların Türkiye’de yerleşmiş kabul etmesi Tam mükellefiyet vergicilik kavramının bir gereğidir.
Limited şirket ortaklarının kazancı ticari kazanç olarakn vergilendirilemez.
Yeni işe başlayanlar basit usulde vergilendirilir.n
Yeniden değerleme oranının %80 olarak belirlendiğini varsayarsak 1999n yılında teşvik belgesiz yatırımlarda uygulanacak olan değerleme oranı yüzde sıfır olur.
Zirai kazancın gerçek usulde tespitinde indirilecek giderler:n Tohum, gübre, yem ve ilaç giderleri. İşletmede çalışanlara ödenen ücretler. Kira karşılığı kullanılan üretim araçları için yapılan ödemeler. İşletmeyle ilgili olarak ödenen sözleşmeye dayalı tazminatlar.
Doktor, Gümrükn komisyoncuları, Dava vekilleri, Konser veren müzik sanatçıları serbest meslek erbabıdır.
Ücreti asgari ücrete bağlı olarak tespit edilenler: Kazançların basit usulde tespit edilenlerin yanında çalışanlar. Serbest meslek erbabı yanında çalışanlar. Gayrimenkul sermaye iradı elde edenlerin yanında çalışanlar. Özel inşaatlarda çalışan işçiler.
1999 yılında 2 240 000 000 TL meskenn kirası elde eden, başka bir geliri olmayan ve götürü gider indiriminden yararlanmak isteyen mükellef A’nın vergiye tabi kazancı1 500 000 000 TL’dir. ( İstisna 240 000 000 TL olarak dikkate alınacaktır. ) 2 240 – 240=2000, 2000*25/100=500 milyon. , 2milyar-500 milyon=1 500 000 000
1999 yılından bir kurumdan 21 000 000 000 kar payı alan tam mükellef bir gerçek kişinin 1999 yılında vergi alacağı4 200 000 000. Vergi alacağı%20 dir.
Diğer kazanç ven irat olarak menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında iktisap bedeli tevsik edilemiyorsa Rayiç bedel iktisap bedeli olarak kabul edilir.
Serbestn meslek erbabına yapılan ödemeler gelir vergisi kesintisine tabidir.
1n milyar TL tutarındaki vergi borcunu vade tarihinden itibaren 6 ay sonra ödeyen mükellefe tahakkuk ettirilecek gecikme zammı600 000 000 TL dir. Her ay %10 gecikme zammı alınır. 1 milyar* % 60=600 milyon.
Vergi denetimn elemanlarınca yapılan vergi incelemesinin temel amacı vergi alacağını güvence altına almaktır.
Kurumlar vergisi mükellefi olan kooperatiflerinn özellikleri: Tüzel kişiliğe sahip olmamaları. Kooperatiflerin en az 7 üye ile kurulması. Kar amacıyla kurulmaması. Ortakların değişir nitelikte olması.
n X Anonim şirketi 1999 yılında 100 milyar TL kurum kazancı elde etmiş ve aynı yıl Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan bir vakfa makbuz karşılığı 15 milyar TL bağışta bulunmuştur. Buna göre, 1999 yılında kurumun indirebileceği bağış ve yardım tutarı5 milyar TL ‘dir. 15-5=10 milyar indirme. 100*%5=5 milyar indirilecek.
Tasfiye karı, tasfiye durumundaki bir kurumda vergi matrahının oluşturur.
Vergi değeri 10 milyar TL olarak beyan edilen ve 5 yıl süre ilen geçici muafiyetten yararlanan bir mesken için ödenecek emlak vergisi 7 500 000 TL’dir. Muafiyetten yararlanılacak miktar, vergi değerinin 1/4’üdür. 10 milyar*1/4=2 500 000 000 vergi dışıdır. Ödenecek vergi 7.5 milyar üzerinden ödenecek. Mesken vergisi binde 1 dir. 7.5*1/1000=7.5 milyon

Veraset ven intikal vergisinde, veraset yoluyla intikallerde vergi, ölen kişinin ikametgahının bulunduğu yerdeki vergi dairesidir.
Katma değer vergisinde,n bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesine Teslim denir.
Katman değer vergisi matrahına Taşıma ve yükleme giderleri, Sigorta giderleri, Komisyon, Vade farkı dahil edilir.
Bölge idare mahkemeleri bölgeninn coğrafi durumu göz önüne alınarak Adalet Bakanlığı tarafından kurulur.
n Mükellef bir belediye vergisi için vergi davası açma süresi geçtikten sonra 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde vergi hatasının düzeltilmesi yoluna gitmiş ve
isteği reddedilmiştir. Bu durumda mükellef şikayet yoluyla Belediye Başkanına başvurabilir.
Kararların düzeltilmesinin nedenleri: Kararlaran etkisi olan iddiaların kararda karşılanmaması.
Kararda birbirine aykırı hükümler bulunması.
Kararların usule aykırı bulunması. Kararların
kanuna aykırı bulunması.
Borçlunun mallarını kaçırması tehlikesi olduğun durumlarda İhtiyati haciz’e başvurulur.

İlgili aramalar:

  • türk vergi sistemi konu özeti